Tự Bảo Dưỡng Xe Điện Tại Nhà: Checklist Tuần, Tháng

Tự bảo dưỡng xe điện tại nhà gồm những việc kiểm tra bằng mắt và tay: áp suất lốp, phanh, đèn, còi, mức dầu phanh, dây và giắc sạc, cọc ắc quy, vệ sinh xe đúng cách. Đây là những thứ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và quãng đường, lại không cần mở vỏ xe. Những gì liên quan đến pin, bộ điều khiển, động cơ, hệ thống điện và xả gió phanh thủy lực thì để đại lý làm.

Bài này không bàn chi phí; giá phụ tùng và các hạng mục ở đại lý có trong bài chi phí bảo dưỡng xe điện.

• Đồng hồ đo áp suất lốp loại cầm tay (rẻ và chính xác hơn nhìn bằng mắt) và bơm có đồng hồ.
• Đèn pin hoặc đèn điện thoại để soi má phanh, gai lốp, giắc dây.
• Khăn microfiber, bình xịt nước áp lực thấp, dung dịch rửa xe trung tính.
• Găng tay; với xe ắc quy chì, thêm bàn chải mềm để vệ sinh cọc bình.

1. 01Áp suất lốp: đo khi lốp nguội, so với mức ghi trên tem xe hoặc sổ hướng dẫn. Lốp non làm tăng lực cản lăn; ở 30 km/h cản lăn chiếm gần một nửa lực cản nên lốp non làm xe tốn điện thấy rõ (xem xe điện chạy được bao nhiêu km).
2. 02Phanh: bóp từng tay phanh khi xe đứng yên; tay phanh phải chắc, không bóp sát vào tay lái. Dắt xe thử, phanh phải ăn đều, không kêu rít.
3. 03Đèn, xi-nhan, còi, đèn phanh: bật thử tất cả.
4. 04Đồng hồ: không có báo lỗi, phần trăm pin tăng bình thường sau khi sạc.
5. 05Lốp: nhìn đinh, đá găm vào gai, vết nứt ở hông lốp.

1. 01Gai lốp: kiểm tra độ sâu, nếu đã mòn gần vạch chỉ thị mòn thì lên kế hoạch thay; xem thêm lốp xe điện bao lâu cần thay.
2. 02Má phanh: soi qua khe cùm phanh, nếu lớp ma sát còn rất mỏng hoặc đĩa có rãnh sâu thì đưa xe đi thay.
3. 03Dầu phanh (xe phanh đĩa thủy lực như BF150S, BF26, Latina V, Latina VI): nhìn mắt thăm trên tay phanh, mức dầu phải ở giữa vạch. Dầu sẫm màu hoặc tụt mức là lúc cần đến đại lý; mức tụt còn có thể do má phanh mòn.
4. 04Phanh tang trống (bánh sau của BC1, BC3, BV2; cả hai bánh của Civit, Faro, GoPath Si, S6): kiểm tra hành trình tay phanh, nếu phải bóp sâu mới ăn thì cần chỉnh dây.
5. 05Bánh xe: dựng chân chống giữa, lắc bánh sang ngang để phát hiện độ rơ, quay bánh nghe tiếng vòng bi.
6. 06Ốc vít: nhìn ốc trục bánh, ốc giảm xóc, cổ lái; thấy lỏng thì đưa xe đi siết đúng lực, không tự siết quá tay ốc trục động cơ.
7. 07Dây sạc và giắc sạc: không nứt vỏ, không cháy sém, chân giắc không gỉ xanh, cắm vào chặt tay.
8. 08Ắc quy chì: cọc bình sạch, không có bột trắng xanh; ốc bắt cọc chặt.

Nước là kẻ thù của giắc điện và bộ điều khiển. Chuẩn IP54 chỉ chịu nước bắn từ mọi hướng; IP67 chịu được ngâm tạm thời trong điều kiện thử nghiệm chuẩn (IEC 60529), nhưng không được thiết kế cho vòi xịt áp lực cao rọi thẳng vào phớt. Hãy làm theo thứ tự:

1. 01Tắt xe, rút sạc, để xe nguội.
2. 02Xịt nước áp lực thấp từ trên xuống, tránh rọi vào cổng sạc, ổ khóa, bộ điều khiển, trục và giắc dây của động cơ trong bánh.
3. 03Lau bằng khăn ẩm có dung dịch trung tính, không dùng dầu hỏa hay xăng lau sơn.
4. 04Lau khô, để xe nơi thoáng khoảng 30 phút trước khi sạc.
5. 05Không xịt dầu bôi trơn lên đĩa phanh; nếu lỡ dính, đưa xe đi vệ sinh má và đĩa.

• Pin lithium (LFP): Battery University khuyên cất ở khoảng 40–50%; sau một năm ở 25°C, pin giữ ở 40% còn 96% dung lượng, pin giữ ở 100% chỉ còn 80%. Cứ khoảng 1–2 tháng kiểm tra và sạc bù về mức này.
• Ắc quy chì: ngược lại, phải sạc đầy trước khi cất và sạc bù định kỳ, vì ắc quy để cạn sẽ bị sun-phát hóa và chai (Battery University, BU-403).
• Cất nơi khô, mát, không có nắng chiếu trực tiếp; không để pin trong cốp xe nóng.
• Bơm lốp đủ áp suất, dựng chân chống giữa để lốp không bị biến dạng.

Sạc thế nào cho đúng hằng ngày, có nên sạc qua đêm, xem sạc xe điện bao lâu thì đầy. Muốn hiểu vì sao nhiệt độ và mức sạc ảnh hưởng tuổi pin, xem tuổi thọ pin xe điện bao lâu.

• Pin phồng, nóng bất thường, có mùi khét hoặc rò rỉ: ngừng sạc, ngừng đi, để xe ở nơi thoáng xa vật dễ cháy. Xem thêm xe điện có cháy không.
• Xe giật, mất lực từng lúc, đồng hồ báo lỗi: có thể do cảm biến Hall, giắc nối hoặc bộ điều khiển; xem động cơ xe điện có cần bảo dưỡng không.
• Phanh kém ăn, tay phanh mềm hoặc bóp sát tay lái.
• Xe vừa bị ngập nước quá trục bánh.
• Quãng đường mỗi lần sạc giảm rõ so với trước.

Before All là thương hiệu xe điện Việt Nam với 14 năm kinh nghiệm, một trong những thương hiệu xe điện lâu đời nhất tại Việt Nam. Mạng lưới hơn 900 đại lý Before All có trên trang hệ thống đại lý.